Το Κίτι του 1988

Στις 26 Ιουλίου 1988 η εφημερίδα «Η Σημερινή» δημοσίευσε, στη σειρά «Η άλλη Κύπρος», ολοσέλιδο ρεπορτάζ του Χρίστου Παπαδιά για το Κίτι, με τίτλο «Κίτι: Ο τουρισμός έρχεται με βήμα χελώνας!…».

Το χωριό που περιγράφει είχε τότε περίπου τρεις χιλιάδες κατοίκους, λίγο νερό, κανένα ξενοδοχείο και θάλασσα στα τρία μίλια. Παρακάτω τα στοιχεία του ρεπορτάζ, θέμα προς θέμα. Στο τέλος υπάρχει ολόκληρη η σελίδα σε υψηλή ανάλυση, για όσους θέλουν να τη διαβάσουν όπως τυπώθηκε.

Το νερό και ο υδατοφράκτης

Ο κοινοτάρχης του 1988, Νεόφυτος Γρηγορίου, έδωσε στον δημοσιογράφο τον απολογισμό. Είκοσι πέντε χρόνια νωρίτερα το Κίτι τροφοδοτούσε τις αγορές της Κύπρου με φθαρτά, αγκινάρες και καρπούζια. Ακολούθησαν οι ανομβρίες, το νερό των γεωτρήσεων άρχισε να αλμυρίζει, και πολλοί στράφηκαν σε δουλειές στη Λάρνακα.

Ο κοινοτάρχης Νεόφυτος Γρηγορίου, φωτογραφία της Σημερινής του 1988. — Ο κοινοτάρχης Νεόφυτος Γρηγορίου. «Η Σημερινή», 26.7.1988.

Ο υδατοφράκτης, που κατασκευάστηκε το 1964 για να ποτίζει 6.200 σκάλες, ήταν το 1988 σχεδόν στεγνός. Η λύση που περίμενε η κοινότητα ήταν ο Νότιος Αγωγός. Οι προοπτικές, κατά τον κοινοτάρχη, «φαίνονται ευοίωνες».

Ο υδατοφράκτης του Κιτίου σχεδόν χωρίς νερό, καλοκαίρι 1988. — Ο υδατοφράκτης, σχεδόν στεγνός. «Η Σημερινή», 26.7.1988.

Οι γυναίκες στις μπάμιες

Τον Ιούλιο του 1988 ο δημοσιογράφος βρήκε τρεις γυναίκες της ίδιας οικογένειας να μαζεύουν μπάμιες, με μακρυμάνικα και γάντια μέσα στη ζέστη, γιατί η μπάμια «τρώει» τα χέρια. Ζήτησαν σύνταξη και κοινωνικές ασφαλίσεις για τις αγρότισσες. Αλλιώς, είπαν, θα εγκατέλειπαν όλοι τις καλλιέργειες.

Τρεις γυναίκες με μακρυμάνικα και γάντια μαζεύουν μπάμιες σε χωράφι του Κιτίου, 1988. — Μάζεμα μπάμιας, Ιούλιος 1988. «Η Σημερινή», 26.7.1988.

Ο Ππιρίλλος και οι βώλοι

Στην Κύπρο τα επώνυμα βγαίνουν συχνά από επαγγέλματα. Στο Κίτι υπήρξε τουλάχιστον ένα που βγήκε από τους βώλους. Ο παππούς του αείμνηστου Παναγιώτη Ππιρίλλου κέρδιζε πάντα στα ππιριλλιά και το παρατσούκλι έμεινε στην οικογένεια.

Το 1988 ο εγγονός είχε παντο-κρεοπωλείο στο κέντρο του χωριού, με το επώνυμο σε μεγάλα γράμματα στην επιγραφή. Οι βώλοι, σύμφωνα με το ρεπορτάζ, δεν αγοράζονταν: τα παιδιά περπατούσαν τρία μίλια ως την παραλία για να βρουν στρογγυλές πέτρες.

Το παντο-κρεοπωλείο του Παναγιώτη Ππιρίλλου με την επιγραφή του επωνύμου, 1988. — Το μαγαζί του Παναγιώτη Ππιρίλλου. «Η Σημερινή», 26.7.1988.

Δύο ακόμα πρόσωπα και ένα μαγαζί

Η εφημερίδα ανακήρυξε τον Σταύρο Φουκαρά «πρώτο μουστάκι στο Κίτι και την επαρχία Λάρνακας», με προϋπηρεσία τριάντα χρόνων. Πώς έγινε η κρίση δεν αναφέρεται.

Ο Σταύρος Φουκαράς με το χαρακτηριστικό μουστάκι του, 1988. — Ο Σταύρος Φουκαράς. «Η Σημερινή», 26.7.1988.

Στο κέντρο του χωριού λειτουργούσε το μαγαζί «Το Διεθνές», με επιγραφή στα ελληνικά και στα αγγλικά. Το Κίτι δεν είχε ακόμα ούτε ένα ξενοδοχείο, η αγγλική επιγραφή όμως ήταν ήδη στη θέση της. Οι δύο κυρίες απ’ έξω, κατά τη λεζάντα, «τα… λένε σε αναμονή πελάτη».

Το μαγαζί «Το Διεθνές» με δίγλωσση επιγραφή και δύο γυναίκες καθισμένες απ' έξω, 1988. — «Το Διεθνές». «Η Σημερινή», 26.7.1988.

Ο Χορός του Καρπουζιού

Ο Χορός του Καρπουζιού γινόταν κάθε καλοκαίρι από το 1946. Στην αρχή στην πλατεία, με δωρεάν καρπούζι. Το 1988 είχε μεταφερθεί στο γήπεδο και, κατά τον δημοσιογράφο, «τώρα κυριαρχούν οι μοντέρνοι χοροί».

Υπήρξε και Χορός της Αγκινάρας. Ξεκίνησε το 1965 στον υδατοφράκτη, την Καθαρά Δευτέρα, και σταμάτησε δύο χρόνια αργότερα, όταν ο υδατοφράκτης στέρεψε.

Η κεντρική οδός του Κιτίου με τα καφενεία, σκαμμένη για έργα, 1988. — Η κεντρική οδός με τα καφενεία, σκαμμένη για έργα. «Η Σημερινή», 26.7.1988.

Η Αγγελόκτιστη

Το ρεπορτάζ καταγράφει τον θρύλο όπως τον έλεγαν το 1988. Οι κάτοικοι άνοιξαν θεμέλια σε ένα σημείο και το πρωί τα βρήκαν ισοπεδωμένα, με καινούρια θεμέλια ανοιγμένα αλλού. Έκτισαν εκεί, και οι τοίχοι ψήλωναν πιο γρήγορα απ’ όσο έκτιζαν. Τη νύχτα είδαν αγγέλους να δουλεύουν μαζί με τους μαστόρους, και η εκκλησία τελείωσε σε λίγες μέρες.

Ο ναός της Παναγίας Αγγελόκτιστης με τις τριμιθιές της αυλής, 1988. — Η Αγγελόκτιστη. «Η Σημερινή», 26.7.1988.

Ο ιερέας που λειτουργούσε τότε στην Αγγελόκτιστη, ο παπά Σωτήρης Γερολέμου, πρόσφυγας από την Καρπασία, έδινε στις πέντε τριμιθιές της αυλής 800 χρόνια. Το ρεπορτάζ αναφέρει επίσης το ψηφιδωτό της αψίδας, το οποίο χρονολογεί στον 7ο αιώνα.

Το ψηφιδωτό της αψίδας της Αγγελόκτιστης, όπως δημοσιεύτηκε το 1988. — Το ψηφιδωτό της Αγγελόκτιστης. «Η Σημερινή», 26.7.1988.

«Τρία μόνο μίλια από τη θάλασσα…»

Ο τίτλος του ρεπορτάζ αφορούσε τον τουρισμό. Το 1988 το Κίτι δεν είχε ξενοδοχείο, ενοικιαζόμενα δωμάτια ή τουριστικά μαγαζιά. Ο υπότιτλος το έλεγε ευθέως: «Τρία μόνο μίλια από τη θάλασσα αλλά δεν υπάρχει τουριστική μονάδα!».

Το σχέδιο ήταν οι Σοφτάδες. Υπήρχε προφορική έγκριση από τον υπουργό Εσωτερικών και προβλεπόταν αγωγός ύδρευσης από το Αλεθρικό, κόστους μισού εκατομμυρίου λιρών, με ολοκλήρωση σε δύο χρόνια.

Ο φάρος του Κιτίου στην ακτή, 1988. — Ο φάρος. «Η Σημερινή», 26.7.1988.

Τα δύο χρόνια έληξαν το 1990.

Η σελίδα ολόκληρη

Η σελίδα της «Σημερινής» της 26ης Ιουλίου 1988, όπως τυπώθηκε. Πατήστε την εικόνα για να ανοίξει σε πλήρη ανάλυση.

Ολόκληρη η σελίδα της εφημερίδας «Η Σημερινή» της 26ης Ιουλίου 1988 με το ρεπορτάζ για το Κίτι, σε σμίκρυνση. — «Η Σημερινή», 26 Ιουλίου 1988, σειρά «Η άλλη Κύπρος». Πατήστε για πλήρη ανάλυση.

Λήψη της σελίδας σε πλήρη ανάλυση (JPG)

Σημείωση για την πηγή

Πηγή: «Η Σημερινή», 26 Ιουλίου 1988, σειρά «Η άλλη Κύπρος», ρεπορτάζ Χρίστου Παπαδιά. Όλες οι φωτογραφίες του άρθρου προέρχονται από την ίδια σελίδα.

Χρονολογίες και ηλικίες, όπως η χρονολόγηση του ψηφιδωτού και των τριμιθιών, δίνονται όπως τις γράφει το ρεπορτάζ και δεν έχουν ελεγχθεί. Τα ονόματα διαβάστηκαν από τη σελίδα της εφημερίδας.

Αν αναγνωρίζετε πρόσωπα ή μαγαζιά από τις φωτογραφίες, ή έχετε διορθώσεις, γράψτε μας από τη φόρμα επικοινωνίας.